Mở đầu phiên hội nghị năm nay, tiến sĩ Barbara Suddarth, giám đốc tổ chức Career Development Alliance đã chia sẻ về chủ đề Phụ Nữ & Nghề Nghiệp. Hội nghị năm nay được tổ chức tại Ấn Độ, một đất nước vẫn còn rất nhiều vấn đề về quyền bình đẳng giới, đặc biệt là các quyền lợi cho phụ nữ – vì vậy bài chia sẻ này rất gần gũi. Việt Nam chúng ta có vẻ đi trước Ấn Độ một chút về vấn đề bình đẳng giới này, tuy nhiên đâu đó vẫn còn tồn đọng những vấn đề như quấy rối tình dục nơi công sở, bạo lực gia đình hay gánh nặng công việc nhà. Nếu bạn đang ngồi đây đọc được những dòng này, bạn đang may mắn hơn rất nhiều những người phụ nữ trên thế giới. Ở nhiều nước, phụ nữ không có được những quyền cơ bản như chọn nơi mình muốn học, chọn người chồng mình muốn cưới hay chọn công việc mình muốn làm. 

Trong bài chia sẻ của mình, tiến sĩ Barbara chia sẻ về 5 vấn đề phụ nữ gặp phải trên hành trình phát triển nghề nghiệp (được nhìn ở phạm vi toàn cầu, không bó hẹp ở một đất nước nào) vai trò của một chuyên viên tư vấn hướng nghiệp như chúng ta có thể làm gì để hỗ trợ các thân chủ và các em học sinh nữ. 

Các vấn đề hướng nghiệp của phụ nữ:

Vấn đề một, sự lựa chọn. Ở Nga, có 456 nghề được liệt vào danh sách không dành cho phụ nữ vì lý ‘không đủ thể chất’ hoặc ‘quá nguy hiểm’. Có 17 đất nước trên thế giới có luật quy định quyền phụ nữ được đi ra khỏi nhà hay không. 29 nước giới hạn số giờ làm việc của phụ nữ. Ở 18 nước, đàn ông có quyền quyết định về việc vợ mình có đi làm hay không. 

So với những con số 17, 29 hay 18 nước kia – phải thấy rằng phụ nữ ở Việt Nam vẫn còn khá may mắn mọi người nhỉ? Tuy nhiên, từ kinh nghiệm cá nhân của Tuấn Anh, thị trường nghề nghiệp hiện nay ở đâu đó vẫn có một sự phân biệt nhất định dành cho phụ nữ. Nhiều cha mẹ hay nhiều người trong xã hội vẫn giữ quan niệm rằng con gái thì không nên làm những nghề như kỹ sư, xây dựng, IT – những nghề ‘khô khan’ và hợp với con trai hơn. Là một chuyên viên tư vấn hướng nghiệp, tự thân mỗi người trong chúng ta cần phải tự cởi mở đầu óc của mình trong chuyện phân biệt này trước, trước khi sử dụng kiến thức của bản thân và hướng dẫn cho các em. Với Tuấn Anh, nam cũng như nữ, có cấu tạo sinh học giống nhau, có khả năng học hành giống nhau – nam làm nghề gì thì nữ đều có thể làm nghề đó – không nên đóng khung những lựa chọn của các em thân chủ nữ trong các buổi tư vấn của mình. 

Vấn đề hai, sự tiếp cận giáo dục. Có rất nhiều nơi trên thế giới, ví dụ như các làng quê vùng sâu vùng xa ở Ấn Độ, hay không nói đâu xa mọi người có thể nhìn ở các vùng núi nông thôn tại Việt Nam, các bé gái ít có cơ hội được tiếp cận với giáo dục, cụ thể ở đây là việc đến trường. Lý do cho việc này có thể xuất phát từ luật lệ, tôn giáo, tài chính gia đình, vân vân. 

Có một ý mà Tuấn Anh rất thích trong chia sẻ của tiến sĩ Barbara đó là, việc giáo dục cho phụ nữ không phải chỉ là dạy cho các em môn Toán, môn Văn, môn Lý – mà còn dạy cho các em cách mở rộng tư duy vượt ra khỏi nơi các em đang sống, dạy các em biết rằng các em có những giá trị để theo đuổi và dạy các em những kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho cuộc sống phức tạp sau khi lớn lên. 

Ở vấn đề này, Tuấn Anh muốn bàn một chút về việc chúng ta thường hay băn khoăn vì sao có nhiều em học sinh sinh viên chọn ngành chọn nghề sai hay không biết bản thân mình hợp với ngành nghề nào. Có rất nhiều lý do, nhưng một trong những lý do ở đây có thể kể đến sự tiếp cận với giáo dục hướng nghiệp. Khi Tuấn Anh làm tư vấn, có rất nhiều thân chủ tâm sự rằng thời gian ở trường cấp 3, các em hoàn toàn không được học gì về hướng nghiệp – hoặc nếu học thì chỉ được học một cách rất hình thức hoặc thông qua quảng cáo của các trường đại học. Vậy là một chuyên viên tư vấn, chúng ta có thể làm gì. Với Tuấn Anh, đó là sản xuất nội dung. Nội dung hướng nghiệp càng nhiều và chất lượng, cơ hội để các em tiếp cận sẽ càng cao. Tùy mỗi cá nhân chúng ta có những thế mạnh khác nhau, có người đi đào tạo cho thầy cô, có người viết lách blog, có người quay video, làm gì cũng được – miễn sao bản thân mỗi người cảm thấy thoải mái, phù hợp và có ích cho đối tượng hướng nghiệp của chúng ta. 

Vấn đề thứ hai Tuấn Anh muốn chia sẻ nhân chủ đề tiếp cận này, đó là việc tiếp cận với các nguồn tài liệu trực tuyến. Hiện nay mạng Internet rất phát triển, thành thực mà nói, chúng ta gần như có thể tìm được tất cả mọi thứ trên Internet. Tuấn Anh muốn chia sẻ điều này tới các anh/chị chuyên viên để các anh/chị hiểu rằng, trong thời buổi hiện nay, không có lý do nào mà một thân chủ đang quan tâm đến một lĩnh vực mới lại không tìm kiếm được thông tin về lĩnh vực đó. Có thể chúng ta chưa đủ tài chính để tham gia khóa học, ghi danh vào một trường học, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể tự tìm kiếm thông tin trên mạng, hỏi các chuyên gia trên mạng – và đó là kỹ năng mà mỗi em học sinh nên trang bị cho mình trong bước đầu hành trình phát triển nghề nghiệp. 

Vấn đề thứ ba, chuyện công sở. Ở công sở, các chị em phụ nữ gặp vô vàn những vấn đề có thể kể đến như bất bình đẳng lương (cùng vị trí nhưng lương nam cao hơn nữ), quấy rối tình dục bởi sếp và đồng nghiệp. Tiến sĩ Barbara có chia sẻ một ý rất hay về “sự tự tin” của phụ nữ khi đi làm, rằng độ tự tin của phụ nữ về bản thân họ thường không cao bằng nam giới. Trong cuốn Lean In của tác giả Sheryl Sandberg có nói một ý: Phụ nữ thường tự đánh giá thấp khả năng của mình, Đàn ông thì dễ đánh giá quá cao khả năng của bản thân. Một ví dụ về việc nộp đơn ứng tuyển vào công ty, phụ nữ thường chỉ tự tin nộp khi họ thấy mình hợp 90-100% các yêu cầu của tin tuyển dụng, trong khi đó đàn ông chỉ cần thấy hợp 50-60% là đã tự tin rồi. 

Vấn đề thứ tư, phân chia công việc trong gia đình. Tuấn Anh thấy vấn đề này rất gần với xã hội Việt Nam. Cùng phải làm việc toàn thời gian ở công ty như nhau, nhưng khi về nhà nhiều phụ nữ mặc định phải làm các công việc ‘không được trả lương’ như dọn nhà, nấu cơm, trông con, phụng dưỡng bố mẹ – trong khi đàn ông có thể đi nhậu với bạn bè, xem đá bóng, vân vân. Trong nghiên cứu của mình, tiến sĩ Barbara chia sẻ tại Mỹ, phụ nữ dành 4 giờ mỗi ngày cho những việc nhà không tên, đàn ông dành 2.5 giờ. Ở Ấn Độ, phụ nữ 6 giờ và đàn ông 1 giờ. Ở Na Uy, phụ nữ 3.5 giờ, đàn ông 3 giờ. Chưa có đất nước nào mà hai con số này bằng nhau. Theo một thống kê, mỗi người phụ nữ trong cuộc đời tốn tới 7 năm cho những việc nhà không tên. 7 năm này ngang bằng với thời gian học một tấm bằng đại học, thậm chí là thạc sĩ luôn. 

Có thể, sự cân bằng tuyệt đối trong việc nhà như vợ làm 1 tiếng thì chồng cũng phải làm 1 tiếng là việc bất khả thi và cũng không cần thiết phải quá chặt chẽ như vậy, nhưng những vai trò việc nhà này cần được nghiêm túc thảo luận trong gia đình và chia sẻ với nhau. Hỡi các anh em, khi đọc được những dòng này, chúng ta hãy hiểu cho những người phụ nữ của mình và tiên phong trong việc giúp đỡ, chia sẻ công việc với vợ, người yêu của mình nhé. Chúng ta chính là hình mẫu cho những đứa trẻ nhìn vào đó. 

Vấn đề thứ năm, cân bằng thời gian sau khi có gia đình và sinh con. Cũng khá gần với vấn đề ở trên, khi phụ nữ có con – chắc chắn thời gian biểu và thứ tự ưu tiên trong cuộc đời sẽ đảo lộn hoàn toàn. Điều này nếu không được chia sẻ, hỗ trợ từ người thân trong gia đình, từ công ty, từ xã hội – rất dễ dẫn đến tình trạng stress của người phụ nữ. 

Chuyên viên tư vấn hướng nghiệp có thể làm gì?

Đầu tiên, chúng ta sử dụng tối đa triệt để sức mạnh của sự lắng nghe. Tuấn Anh nhớ cô Phoenix Hồ đã dạy rằng, đôi khi có những ca tư vấn chỉ cần lắng nghe thôi là đã giải quyết được vấn đề cho thân chủ rồi. Đôi khi trong cuộc sống thân chủ thiếu đi một người lắng nghe họ, và khi họ được thoải mái chia sẻ trong phòng tư vấn – tự bản thân họ cũng đã nhìn ra vấn đề và hướng đi giải quyết. Ngoài việc lắng nghe, là người tư vấn chúng ta cũng nên đặt ra những câu hỏi liên quan đến nơi bạn ấy sống, hình mẫu bạn ấy hướng tới trong tương lai, điều gì là quan trọng trong cuộc sống của bạn ấy – sẽ giúp cho thân chủ cởi mở hơn để chia sẻ. 

Thứ hai, đặt ra những câu hỏi sâu liên quan đến các vấn đề ở trên. Ví dụ: 

  • Nỗi sợ của em trong công việc/học tập là gì? 
  • Em có cảm thấy an toàn không? (Nơi công sở, Gia đình)
  • Nếu không có gì ràng buộc, em sẽ quyết định như thế nào trong trường hợp đó? (Câu hỏi này để khai thác sâu hơn về hệ giá trị của thân chủ). 
  • Chúng ta có thể hỏi thêm về tình trạng công việc, bạo lực gia đình công việc (nếu có), hi vọng và ước mơ của bạn, sự hỗ trợ bạn cần, vân vân. 

Thứ ba, kết nối với thân chủ nữ với một mentor. Mentor khác với chuyên viên tư vấn chúng ta, mentor có thể đi lâu dài cùng với mentee của họ và cho họ những lời khuyên mang tính chất cá nhân hơn. Ở Việt Nam chưa có quá nhiều các đội nhóm mentor, theo như Tuấn Anh biết thì hiện tại có nhóm SMEs Mentoring đang làm rất tốt. Nếu anh/chị có biết nhóm nào cung cấp chương trình mentor, xin gợi ý cho nhau cùng biết nhé. 

Thứ tư, khuyến khích thân chủ tham gia các dự án Uplifting. Tuấn Anh không biết dịch như thế nào, nhưng đại loại ‘Uplifting’ là các dự án có ý nghĩa cho xã hội, khiến cho người tham gia có cảm giác tốt vì mình đang đóng góp cho xã hội. Trong bài chia sẻ cô Barbara có chia sẻ về dự án The Gender Lap của Ấn Độ rất hay, anh chị có thể tìm đọc. 

Cuối cùng, mỗi cá nhân chúng ta cần cùng đứng lên, lên tiếng và hành động để bảo vệ quyền phụ nữ cũng như thúc đẩy sự bình đẳng giới. Chúng ta có thể làm điều này thông qua việc chia sẻ bài viết, chia sẻ quan điểm trong các nhóm nhỏ, vân vân. Tùy khả năng mỗi người mà ta có thể làm những dự án phù hợp với bản thân.

1 Comment

  1. Cảm ơn bạn về bài viết. Mình đồng ý với gần hết các nội dung trong bài viết chia sẻ của bạn.Tuy nhiên, mình không đồng quan điểm với 1 ý trong bài của bạn là nam và nữ có “có cấu tạo sinh học giống nhau”. Có 2 khai niệm cần làm rõ là khái niệm về giới tính và giới. Vấn đề chúng ta đang bàn ở đây là sự phân biệt giới không phải giới tính. Phải khẳng định với bạn là cấu tạo sinh học của nam và nữ khác nhau và sự khác biệt này là một trong các yếu tố dẫn đến phân biệt về giới. Khi làm hướng nghiệp chúng ta nên lắng nghe và chia sẻ với các bạn nữ để họ nhận thấy những định kiến giới trong lựa chọn nghề nghiệp đối với nữ. Song chúng ta cũng cần đặt câu hỏi để các bạn nhận rõ hơn những khó khăn, thử thách nữ sẽ phải đối mặt với những công việc vốn chỉ “gán” cho nam giới. Trong lựa chọn nghề nghiệp, công việc thì ngoài việc cá nhân thấy thích thì điều quan trọng là cá nhân phải hiểu rõ bản thân mình, những điểm mạnh, điểm yếu và hiểu rõ các thông tin về nghề nghiệp đó. công việc đó và trải nghiệm nó.

    Like

Bạn có bình luận hay câu hỏi gì không?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.